Strikt relatiebeding houdt stand, maar boete fors gematigd

Op 13 februari 2025 wees de Rechtbank Noord-Holland een interessante uitspraak over de reikwijdte en handhaving van een relatiebeding in de beveiligingsbranche. De zaak laat zien hoe scherp een relatiebeding kan worden uitgelegd, maar ook dat de rechter ruimte neemt om buitensporige boetes te matigen. Voor ondernemers in de sector zijn dit waardevolle lessen bij het aangaan en handhaven van contractuele afspraken met personeel.

De casus: van concurrentie naar relatiebeding

De werkgever in deze zaak, System Rescue Services B.V. (SRS), actief in de levering en het onderhoud van beveiligingssystemen, had een accountmanager in dienst die na zestien jaar dienstverband ontslag nam. Aanvankelijk gold een concurrentiebeding, maar bij het einde van de arbeidsovereenkomst werd dit vervangen door een specifiek relatiebeding. Dat beding verbood de werknemer om gedurende twaalf maanden na uitdiensttreding contact te onderhouden met een lijst van relaties van SRS.

Opvallend was dat het beding breed was geformuleerd: elk contact – zakelijk of privé – met de genoemde relaties was verboden. De werknemer tekende dit nieuwe beding, na overleg en met juridische bijstand.

Enkele maanden later constateerde SRS dat de ex-werknemer toch contact had gezocht met relaties, onder meer via LinkedIn en in verband met een alarmsysteem. Volgens SRS was daarmee sprake van een overtreding en volgde een boete van € 20.000,- (twee overtredingen à € 10.000,-).

Strikte uitleg van het relatiebeding

De werknemer verweerde zich door te stellen dat zijn contacten louter privé waren en dus buiten het bereik van het relatiebeding zouden vallen. De kantonrechter ging daar niet in mee. Omdat het beding ná onderhandelingen en met bijstand van juristen was overeengekomen, mocht SRS vertrouwen op een strikte uitleg: géén enkel contact, ongeacht de aard.

Dat de persoonlijke levenssfeer van de werknemer hierdoor beperkt werd, maakte dit volgens de rechter niet anders. De werknemer had daar immers uitdrukkelijk mee ingestemd. Voor werkgevers is dit belangrijk: een zorgvuldig opgesteld en expliciet beding, zeker als het ter vervanging van een concurrentiebeding wordt overeengekomen, krijgt veel gewicht in de rechtszaal.

De boete: van 20.000 naar 2.000 euro

Toch kreeg de werkgever niet volledig gelijk. Het boetebeding voorzag in € 10.000,- per overtreding. Op basis van de LinkedIn-berichten en contacten concludeerde de rechter dat er weliswaar sprake was van een overtreding, maar dat deze van zeer beperkte omvang en betekenis was. Het ging om korte felicitaties en geen aantoonbare zakelijke schade.

De rechter matigde de boete daarom met 90%, tot € 2.000,-. De wet geeft rechters die ruimte (art. 6:94 BW) als een boete onredelijk of buitensporig uitpakt. Daarbij kijkt de rechter naar de verhouding tussen de werkelijke schade en de hoogte van de boete. Omdat SRS geen daadwerkelijke schade kon aantonen, werd de gevorderde boete te hoog bevonden.

De vordering tot vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten strandde eveneens, omdat SRS niet kon aantonen dat de wettelijke aanmaningsvereisten waren gevolgd.

Belangrijkste lessen voor ondernemers in de beveiligingsbranche

• Heldere formulering werkt door
  Deze uitspraak bevestigt dat rechters grote waarde hechten aan de bewoordingen van een beding. Zeker wanneer het na onderhandelingen en met juridische bijstand wordt overeengekomen, geldt: wat er staat, staat er. Voor ondernemers betekent dit dat zorgvuldig opstellen loont. Laat een relatie- of concurrentiebeding altijd door een jurist formuleren en zorg dat de werknemer het bewust en met kennis van zaken tekent.
• Breed verbod is mogelijk
  Een relatiebeding dat ook privécontacten verbiedt, kan dus standhouden. Voor de beveiligingsbranche, waar vertrouwelijkheid en klantrelaties cruciaal zijn, biedt dit bescherming. Houd er wel rekening mee dat zo’n ruim beding de kans vergroot dat een rechter later kritisch kijkt naar de toepassing ervan.
• Boetes zijn niet altijd incasseerbaar
  Hoewel de werknemer formeel in overtreding was, leidde dit niet tot de hoge boete die SRS voor ogen had. De rechter matigde fors omdat de overtreding beperkt was en geen schade opleverde. Dit betekent dat hoge boetes niet vanzelfsprekend binnengehaald kunnen worden. Ondernemers doen er goed aan boetes proportioneel vast te stellen en altijd te kunnen onderbouwen welk belang en welke schade er op het spel staan.
• Handhaving vraagt om bewijs
  SRS kon aantonen dat de werknemer contact had gezocht, maar niet dat er zakelijke schade was ontstaan. Dat beperkte het effect van de procedure. Bewaar daarom bewijs zorgvuldig en leg vast hoe relaties in de praktijk geraakt worden door het handelen van een ex-werknemer.

Conclusie

Voor ondernemers in de beveiligingsbranche laat deze uitspraak zien dat een goed opgesteld relatiebeding een krachtig middel kan zijn om klantrelaties te beschermen, zelfs tegen contact in de privésfeer. Tegelijkertijd toont het vonnis dat rechters terughoudend zijn met het toewijzen van torenhoge boetes, zeker als de overtreding gering is en schade ontbreekt.

Het advies is dan ook: stel bedingen zorgvuldig en expliciet op, kies realistische boetes en wees voorbereid om concrete schade aannemelijk te maken. Alleen dan is handhaving effectief. Mocht je hier hulp bij kunnen gebruiken neem dan contact op met onze arbeidsrechtspecialisten.